Τι σημαίνει πραγματικά το Χρηματοπιστωτική Δίκαιη Πρακτική (Financial Fair Play) στους…

ένας παίκτης βγάζει το πόδι του εκτός γηπέδου κι όλοι φωνάζουν σαλαμάς σαλαμάς γιατί ξέφυγε το πλαίσιο — έτσι μου θυμίζει και το financial fair play. όταν ο Παναθηναϊκός αγοράζει τον Meloni με πέντε εκατομμύρια τον χρόνο, αυτά είναι λεφτά που πρέπει να έχει πρώτα χτυπήσει την πόρτα τους σωστά στο γήπεδο κι όχι εκεί που λένε "εντάξει αύριο οι χορηγοί θα στείλουν πάνω κάτω". οι κανόνες λέω εδώ είναι σαφές: στις ομάδες απαγορεύεται ν' ανοίγουν περισσότερες στρόφιγγες από αυτές που τους επιτρέπει η βρύση των εισοδημάτων τους. γιατί; επειδή αυτό γίνεται υπέρβαρο σαν υπερφορτωμένος κινητήρας που κάποια στιγμή σκάει στον δρόμο — κι άλλα συστήματα χρειάζονται νερό κι όχι πετρέλαιο στη βρύση. και ναι, οι λάφυρα μπορεί να είναι πολλά στον πόλεμο των μεταγραφών, αλλά αν τις κάνεις πολλά περισσότερα από το στόμα σου, τρώς πρόστιμο σαν αυτόν που βάζει περισσότερο νερό στο κρασί για να βγάλει περισσότερα ποτήρια. οικονομική εμπάθεια λέμε εδώ, όχι ελεύθερος σκοπευτής. οι υπερβάσεις βγάζουν κόκκινη κάρτα στις μεταγραφές, περιορισμό στις συμμετοχές παικτών, ακόμη κι αφαίρεση πόντων όταν το ξεφύγουν πολύ — σαν τον ΑΟΚ που έκανε φαγοπότι στις μεταγραφές πριν χρόνια κι έμεινε χωρίς πόντο στη Β' εθνική σαν να τον χτύπησε σεισμός. τι γίνεται όταν κάποιος τις παίζει ζαχάρια; οι αρχές του πρωταθλήματος τον βάζουν στον πάγκο της συνέχειας όσο ψάχνει πώς να ξεμπλέξει τα οικονομικά του. είναι σαν τον γείτονα που φοράει σφεντόνα στην τσέπη του κάθε τόσο — κάποια στιγμή η αστυνομία ψάχνει γι' αυτόν πιο πολύ κι από το δικό του σπίτι.

Αλήθεια, οι οικονομικοί κανόνες στο ποδόσφαιρο είναι σα να έχεις ένα κορίτσι που σου λέει "πρέπει να πληρώσεις για το ξενοδοχείο κι όχι να κρύψεις ότι φεύγεις από το δωμάτιο", αλλά όλοι προσπαθούν να βρουν τον τρόπο να γλιστρήσουν από κάτω. Λέω στον Παναθηναϊκό π.χ.: "Ωραία η φανέλα σου είναι ωραιοποιημένη μετά τη μεταγραφή του, αλλά δείξε μου πρώτα το ετήσιο budget σου στον UEFA σαν τους λογαριασμούς του σπιτιού στους γονείς σου". Κοιτάξτε την Παρί Σεν Ζερμέν το 2012-2013: έκαναν τον χρηματοπιστωτικό πειρασμό αγοράζοντας τους Μαρκίνιος, Ιμπραχίμοβιτς, Μοτίνιο, Βεράτι κι άλλα πολυδάπανα λεφτά εκείνης της εποχής — συνολικό μπάτζετ ύψους πάνω από 300 εκατομμύρια. Οι αρχές όμως τους έκαναν κόψιμο όχι μόνο στις μεταγραφές αλλά και στον πληθυσμό των παικτών που μπορούσαν να βγάλουν στον αγωνιστικό χώρο τις επόμενες διοργανώσεις. Γιατί; Επειδή είχαν ξεπεράσει κατά πολύ τα ετήσια τους όρια εσόδων — ήταν σαν να φόρτωνες τρεις φορτηγές χρυσάφι σ’ ένα δίτροχο ποδήλατο. Η ομάδα έγινε πλούσια στιγμιαία στην όψη, αλλά οι Financial Fair Play κανόνες της UEFA δήλωσαν: "Όχι τόσο γρήγορα ρε παιδιά, αλλιώς και το πτυχίο σας στη χρηματοπιστωτική νοημοσύνη χάνεται". Αυτός είναι ο πυρήνας: το σύστημα δεν λέει "δεν μπορείς να ξοδέψεις όσο θέλεις". Λέει: "Αν αγοράζεις παίκτες ισόβια ενοικίαση με χρέος από ιδιώτες συμμετοχικούς οργανισμούς, τότε ονειρεύεσαι πως βρίσκεσαι στο κέντρο ενός σκανδάλου Γουότεργκεϊτ". Οι ομάδες μπορούν να ξοδεύουν πολλά, αρκεί αυτά να προέρχονται από πραγματικά εισοδήματα — όχι από χορηγίες που αγοράστηκαν από στελέχη εταιρειών που έχουν σχέση με τους ιδιοκτήτες του συλλόγου ή από τράπεζες που δίνουν δάνεια σαν την Τράπεζα Κύπρου στη Ρόδος μετά την οικονομική κρίση. Γι’ αυτό βλέπετε πολλές ομάδες στην Premier League να είναι μέσα στους κανόνες — εκεί το σύστημα των τηλεοπτικών δικαιωμάτων είναι τόσο ισχυρό που παράγει εισόδημα σαν νερό μέσα από βρύση χωρίς την ανάγκη υπερβολικών δανείων. Από την άλλη, εκείνες που προσπαθούν να μιμηθούν τον τρόπο της ΠΣΖ πριν από δέκα χρόνια σήμερα βρίσκουν τον εαυτό τους μπροστά σε πρόστιμα, περιορισμούς και καμία συμμετοχή στις διοργανώσεις — σαν τον ΑΟΚ που έφτασε εκείνος η μόνος τρόπος να σωθεί ήταν να πουλήσει όλα του τα αστέρια εκτός γηπέδου. Το κλειδί λοιπόν δεν είναι η τσέπη αλλά η πηγή των χρημάτων. Οι κανόνες έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε η οριακή προσγείωση ενός αεροπλάνου να μην ξεκινά επειδή κάποιος αποφάσισε να αγοράσει ένα αεροπορικό εισιτήριο οικονομικής θέσης αντί για την πρώτη θέση στον τρόπο οικονομικής διαχείρισης.

τι σημαίνει ο όρος; σου λέω εγώ σαν εκείνον τον ηλεκτρολόγο που κάποτε έπιασε κεραία αλουμινίου στο κεραμίδι του σπιτιού του επειδή νόμιζε πως αυτός ήταν ο πιο γρήγορος δρόμος για το σήμα — σημαίνει ότι οι ομάδες, αντί να λειτουργούν σαν φορητοί βραστήρες στους οποίους ρίχνεις όσο βενζίνη θες και σου λένε "κι άλλο", πρέπει να συμμορφώνονται σ’ έναν προϋπολογισμό όσο ποιον αριθμό έχει στο τέλος το κατάστημα του μπακάλη: όσο βγάζεις μέσα, τόσο ξοδεύεις. όχι ότι δεν μπορούν να ξοδέψουν πολλά — αλλά μόνο όσο έχουν πραγματικά βγάλει από τα εισιτήρια, τις τηλεοράσεις, τις φανέλες και τους χορηγούς που δεν έχουν σχέση με τους ιδιοκτήτες. αυτοί είναι οι κανόνες: όχι η τσέπη της ομάδας, αλλά το τραπεζικό της υπόλοιπο πριν καν γίνει η μεταγραφή. βλέπεις λοιπόν εκείνον τον τυπά στη γωνία που αγοράζει την ομάδα του Παναθηναϊκού σήμερα κι αύριο γράφει στον λογαριασμό του στον UEFA "αυτός ο Meloni μου έκανε δικό του το γήπεδο επειδή τον έφερα χωρίς πέντε εκατομμύρια εγγυημένα στη μέθοδο α2; παιδί μου, αυτά δεν είναι λεφτά που φύτρωσαν στους κήπους σου. αυτοί οι κανόνες βάζουν φρένο εκεί που η κελαηδούσα φαντασία συναντάει τον λόγο: στο σημείο που ένας δανεισμός ιδιωτικής τράπεζας γίνεται θηλιά στο λαιμό σου σα γάντζος αλιευτικός, επειδή όταν τελειώσει η ψεύτικη έκρηξη της επιτυχίας δε βρίσκεσαι μόνο χωρίς δάνειο αλλά χωρίς συμμετοχή στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις. και ναι, η Παρί Σεν Ζερμέν το έμαθε αυτό το μάθημα το σκληρότερο: πλούσια ομάδα, λεφτά σωρός, όμως όταν υπερέβη το μπάτζετ της κατά εκατοντάδες εκατομμύρια — εκείνοι οι οικονομικοί φύλακες της UEFA της έκαναν κοψίματα όχι στα λεφτά, αλλά στις συμμετοχές των παικτών της εκείνες τις χρονιές. ήταν σα να της έλεγαν: "ρε παιδί μου, μπορείς να αγοράζεις ολόκληρο χωριό στη Σουηδία, αλλά στο γήπεδο σου μπορείς να βγάλεις μόνο τέσσερις κατοίκους". μετά από εκείνον τον φιλοφρονούμενο χτύπημα, άλλαξαν τους κανόνες ακόμη πιο σφιχτούς — επειδή αυτή η ιστορία απέδειξε πως όταν οι κανόνες χαλαρώνουν στη βάση τους, η τύχη του πρωταθλήματος γίνεται ζήτημα όχι του ποδοσφαιρού, αλλά του πόσο γρήγορα ξεφορτώνεσαι το υπερβολικό χρέος. ο μεγάλος μύθος λοιπόν; πως οι ομάδες μπορούν να ξοδεύουν σα τρελές επειδή κάποιος τους δίνει εγγυήσεις αστραπής ή χορηγίες αέρα. όχι: όσο σημαντικό κι αν είναι το νόμισμα, έτσι κι αυτά πρέπει να προέρχονται από νόμιμη πηγή — όχι από ένα αόρατο πορτοφόλι ενός επιχειρηματία που φοράει γραβάτα σ’ ένα συμβούλιο στο Λουξεμβούργο. εκεί λοιπόν που οι φίλοι σου λένε "τι περίεργο είναι το ποδόσφαιρο" εσύ να τους εξηγείς πως ο κανόνας είναι ξερό σύνθημα στην πραγματικότητα: οι ομάδες έχουν περιορισμούς επειδή εκεί όπου χάνεται η ισορροπία, εκεί ξεσπά η φωτιά. και η φωτιά, παιδί μου, δεν ανάβει μόνον μέσα στο γήπεδο — ανάβει και στις οικονομικές αγορές. με δυο λόγια: ο κανόνας είναι αυτός: *οι ομάδες πρέπει να ζουν μέσα στα όρια των πραγματικών τους εσόδων, όχι μέσα στις φαντασιώσεις του χρέους που μεγαλώνει σα ζυμάρι στο ταψί.*