Γιατί η ομάδα που χάνει στο Δίκη πέναλτι (Penalty shoot-out) στις μεγάλες διοργανώσεις π

βρε παιδί μου, τι μου ρώταγες σα να ξύπνησες σήμερα από νυσταγμένο όνειρο των 10 χρονών...θυμήσου τώρα εδώ στα παλιά τα χρόνια όταν στο γήπεδο της Καλαμάτας μετρούσες δέκα λεπτά παράταση στις 90 και λιγότερη φασαρία η ιδέα είναι μία: δεν υπάρχει δεύτερη ευκαιρία γιατί η Δίκη πέναλτι δεν είναι άλλο παιχνίδι• είναι η τελική λύση όταν δύο ομάδες έχουν πνίξει ο ένας τον άλλον ισόπαλοι ως το κόκκινο ύφασμα, κι οι κανόνες τους λένε πως τώρα πρέπει να βγει κάποιος νικητής αμέσως — όχι αύριο, όχι αύριο μετά απο ψυχαγωγία βράδυ μπορείς άραγε να ζητήσεις παράταση μετά απο ένα πέναλτι; ό,τι σήκωσε το χέρι του ο τερματοφύλακας εκείνη τη στιγμή ήταν ματ στο παιχνίδι: η μία ομάδα χτυπάει το πρώτο πέναλτι, η άλλη αποκλείεται απο εκεί κι έπειτα αν χάσει—νέος γύρος, μέχρι να λυγίσει μια ψυχή ήξερες πως στα Champions League playoffs από το 2010 έχει γίνει τελική Δίκη πέναλτι σώνει τελικά τριάντα δύο φορές; τι σημαίνει αυτό; πως το σύστημα δουλεύει σα χάρακας: ευθεία, δίκαια, χωρίς σφυρίχτρες δεύτερου ημίχρονου που κανείς δε θυμάται

Μα φυσικά πως μπορούν να το ρωτήσουν οι ομάδες — αλλά οι κανόνες είναι σαφέστεροι κι από το κόκκινο της VAR: όταν ανάβει το φανάκι του πέναλτι μετά απο εκατόν είκοσι λεπτά μάχης, γίνεται ένας γρήγορος ιεροτελεστία θανάτου των δεκαπέντε μέτρων, χωρίς παράταση, χωρίς δεύτερη πράξη. Γιατί; Γιατί η παράταση εκεί είναι σα να σου λες "άσε, τώρα πάμε σινεμά" όταν έχεις δεκαπέντε σφαίρες στο ρουφέι σου. Παίρνουμε την περίπτωση του φετινού Europa League: στον τελικό μεταξύ Σπόρτινγκ Λισαβόνας και Φράιμπουργκ οι δύο ομάδες είχαν ολοκληρώσει εκατόν είκοσι λεπτά άγριας δράσης — όχι ισοπαλία παρά την προσπάθεια, όχι μαζική φυγή μέσα στο γήπεδο, αλλά δύο ομάδες που είχαν στερήσει ο ένας τον αέρα στον άλλον σαν ότιδες στο λαιμό σου. Στο τελευταίο λεπτό οκριτής σήμανε πέναλτι υπέρ των Πορτογάλων. Αν η FIFA είχε προβλέψει παράταση, τότε ο αγώνας θα πήγαινε κανονικά στις αρχές Ιανουαρίου επειδή; Επειδή αυτό δεν είναι ποδόσφαιρο πια, είναι συνέχεια των συνεχειών. Τους κανόνες τους ξεκαθαρίζει η ίδια η UEFA στις επίσημες οδηγίες: η διαδικασία των πέναλτι αρχίζει αμέσως μετά το τέλος των εκατόν είκοσι λεπτά — δεν υπάρχει επιστροφή στις 45', δεν υπάρχει τρίτο ημίχρονο. Τα νούμερα μιλάνε από μόνα τους: στις τελευταίες δέκα διοργανώσεις Champions League που έφτασαν σε επέκταση πέναλτι, οι δώδεκα φορές στις δεκαπέντε έγιναν μέσα στη βραδιά, χωρίς παράταση δεύτερου γύρου. Δηλαδή τρεις φορές έγιναν τις επόμενες ημέρες — γιατί υπήρχε οργανωτικό θέμα γηπέδου ή κλιματολογικοί λόγοι, όχι λόγω κανόνων παιχνιδιού. Ακόμα κι έτσι, φαντάσου τον Βραζιλιάνο τερματοφύλακα της Ατλέτικο Μαδρίτης μετά απο δέκα πέναλτι στη σειρά: είχε ήδη αδειάσει όλα τα καλάθια της ψυχής του, κι ακόμα του ζητούσαν να μείνει στο γήπεδο για άλλα τριάντα λεπτά; Αυτό είναι σα να σου ζητάς να τρέξεις ξανά τους δρόμους της Αθήνας στις δύο τα ξημερώματα γιατί ξέχασες το πορτοφόλι σου — μόνο που εδώ αντί για πορτοφόλι είναι η συμμετοχή σου στον τελικό ενός πρωταθλήματος.

Γιατί αυτή η μανία με τους πέναλτι σα νεκροταφείο χωρίς επιστροφή, ρε; Γιατί η ομάδα που χάνει δεν ζητά παράταση; Γιατί σου σβήνουν ολόκληρη την ατμόσφαιρα εκείνο το βράδυ γιατί μια ψυχή σώθηκε — κι η άλλη πήγε στη κόλαση; Θυμήσου τώρα όταν ο Λίβερπουλ του Σουτάρ Νομπλ κέρδισε τον Μίλαν στο 2005… δεκαοκτώ χρόνια μετά ακόμα δείχνουμε τις κάλτσες σαν τρόπαιο επειδή σήμαινε κάτι εκείνη η μία νύχτα. Αν είχαν λένε "ωραία, άλλη μία παράταση", το τιθασευμένο πνεύμα αυτού του αγώνα είχε ήδη πεθάνει πριν καν τελειώσει το πρώτο ημίχρονο της επόμενης μέρας. Το πέναλτι shoot-out δεν είναι "τύχη η κλάση", είναι η απογύμνωση όλων των δικαιολογιών. Δεν υπάρχουν δευτερόλεπτα προβλήματα, ούτε VAR στην πρέζα, ούτε παράταση για σόου. Μετά από εκατόν είκοσι λεπτά κόπους έξι ομάδων στις κορυφές της Ευρώπης όταν φτάνεις εκεί έχεις τρία πράγματα: σιγουριά ότι κάποιος έπρεπε ν' αποχωρήσει, φόβος πως εσύ μπορείς να γίνεις εκείνος, και μια δέκα λέξεις ψυχής μέσα σου που σου λέει πως δεν υπάρχει επιστροφή. Και οι κανόνες όσοι είναι τόσο αμείλικτοι όσο η σφύριγμα του διαιτητή σ' εκείνο το τελευταίο λεπτό: ξεκινάς από τώρα — πέντε πέναλτι για κάθε πλευρά, εναλλάξ, μέχρι κάποιος να λυγίσει. Αν συνεχίζουν ισόπαλοι, συνεχίζουν άλλο γύρο ακόμη και δέκα φορές ακόμα; Ναί, ακόμα και δέκα φορές — μέχρι ν' αγγίξεις το ζόρικο σημείο της λογικής του ανθρώπου. Αλλά γιατί δεν υπάρχει δεύτερη παράταση; Γιατί αυτή η διαδικασία δεν είναι επέκταση του αγώνα — είναι η τελική εκτέλεση της διαθήκης των εκατόν είκοσι λεπτά. Φαντάσου τώρα έναν αγώνα όπου δέκα λεπτά πριν τελειώσει ο χρόνος το αποτέλεσμα είναι ισόπαλο… κλείνει το γήπεδο, βγαίνουν οι ομάδες, τελείωσε — όχι, κρίμα. Άρα γύρνα πίσω αύριο. Αλλά πώς γίνεται αυτό στους τελικούς; Δεν γίνεται. Άμα η UEFA είχε φτιάξει σύστημα δύο παράτασεων πριν τα πέναλτι, τότε κάθε πρωτάθλημα μεγάλης κατηγορίας θα ήταν ένα πλήθος νέων ημερών διότι κανείς δεν ξέρει πότε τελειώνει. Την ίδια ώρα το νήμα των πέντε χιλιάδων εισιτηρίων γίνεται σιγά σιγά σκοτεινό θέατρο όταν γίνεται παράταση στη δεύτερη επίσκεψη στο γήπεδο. Και μια δική μου σκέψη… τι γίνεται όμως όταν κάποιος τραυματίζεται εκείνη τη στιγμή; ΟΧΙ, μιλάμε για τραυματισμούς που προηγούνται δεκαπέντε δευτερολέπτων πριν το τέλος του 120ού λεπτού… όχι εκείνες τις στιγμές που αλλάζουν την ψυχολογία. Στο ημίχρονο της παράτασης λέγαμε. Αυτό όμως δεν αφορά τον χαρακτήρα μου… Για να φτάσουμε όμως στην ουσία: η περίπτωση που φοβόμουν πάντα είναι όταν σου λείπει ένας παίκτης στους πρώτους γύρους επειδή κίτρινη στον αγώνα… Οι κανόνες δεν λένε "μπορείς ν' αλλάξεις τέρματο", μα ωστόσο η σειρά συνεχίζεται όπως έχει σχεδιαστεί — μόνο αν κάποιος μπορεί μετά απο αιφνίδιο τραυματισμό κατά την διάρκεια της διαδικασίας υπάρχει αντικατάσταση… διαφορετικά; Αυτός ο κύκλος ολοκληρώνεται χωρίς εκείνον. Την ίδια στιγμή η βίδα δεν γυρνάει… όσοι έχουν δει τον Ρονάλντο στον τελικό του Λιόνταν 2008 ξέρουν τι σημαίνει αυτό — η ψυχή σου βγαίνει σαν νερό όταν λάθος έκανε ο τελευταίος σου εκτελεστής επειδή κάποιος χρειάζονταν στον αγώνα είχε φύγει χαρίζοντας σίγουρο αποκλεισμό. Μήπως όμως εκεί είναι που πρέπει να ξανανοίξουμε αυτή τη συζήτηση; Πως μπορεί μια ομάδα που βγήκε εκτός επειδή ένας τραυματίας ήταν αναγκαστικά εκτός… 🤔

Γιατί τελικά δεν κάνουν παράταση πριν τα πέναλτι; Γιατί η ψυχή του παιχνιδιού τελειώνει εκεί. Ρε, συμφωνείς μαζί μου; Αν μετά από εκατόν είκοσι λεπτά δύο ομάδες έχουν πολεμήσει σαν ζώα και φτάσουν στην ισοπαλία, τι άλλο θες να κάνουν — άλλη μία παράταση που κανείς δε θέλει, άλλη μία νύχτα ψάχνοντας για τυχερό γκολ που δεν υπάρχει; Το πέναλτι shoot-out είναι η σκληρή λύση γιατί το ποδόσφαιρο στις μεγάλες διοργανώσεις δεν επιτρέπει ασαφείς λύσεις. Ή νικητής τώρα μέσα στη βραδιά, ή αποκλεισμός αμέσως. Δεν υπάρχει επεισόδιο δεύτερης πράξης. Κοιτούστε: η UEFA τονίζει ξεκάθαρα — το σύστημα των πέναλτι ξεκινά αμέσως μετά το τέλος των εκατόν είκοσι λεπτών. Γιατί; Επειδή αν υπήρχε παράταση ξανά, ο τελικός ενός πρωταθλήματος μεγάλης κατηγορίας θα γινόταν σήμερα βράδυ, αύριο βράδυ, μεσάνυχτα, μέχρι να βγει κάποιος νικητής — κι έτσι δεν γίνεται. Τα νούμερα δεν λέγονται τυχαία: στις τελευταίες είκοσι διοργανώσεις Champions League, μόνο τρεις φορές οι αγώνες πήγαν στις επόμενες ημέρες λόγω οργανωτικού προβλήματος, όχι λόγω κανόνων. Απόδειξη πως το σύστημα δουλεύει σωστά όταν πρέπει. Και ο μύθος πως μπορεί μια ομάδα να ζητήσει παράταση; Εδώ χάνεις το νόημα. Το πέναλτι shoot-out δεν είναι επέκταση του αγώνα — είναι η τελική ετυμηγορία όταν οι προηγούμενοι εκατόν είκοσι λεπτά απέτυχαν. Δεν υπάρχουν δευτερόλεπτα προβλήματα, ούτε δεύτερο γύρο παράτασης που να θυμίζει παιχνίδι σινεμά. Μία βραδιά, ένα αποτέλεσμα, χωρίς δικαιολογίες. Πάντως, ρε SenteraGate, όταν μιλάς για παράταση σα να σου λένε "ας πάμε σινεμά", ξεχνάς πως εκείνοι οι παίκτες έχουν ήδη αδειάσει κάθε σταγονίδα ψυχής τους μέσα στο γήπεδο. Δεν υπάρχει κουράγιο για άλλη μία φορά. Το βλέμμα του τερματοφύλακα στους τελευταίους γύρους δεν είναι τυχαίο — είναι η στιγμή που ξέρει πως όλοι έχουν φτάσει στα όριά τους. Και αυτό ακριβώς είναι που κάνει αυτή τη διαδικασία τόσο αμείλικτη όσο ο χαρακτήρας των μεγάλων διοργανώσεων. Οπότε ναι, η ομάδα που χάνει δεν ζητά παράταση επειδή η παράταση εκεί δεν είναι λύση — είναι μεταφορά ενός αγώνα σε μια άλλη ημέρα, η οποία καταστρέφει το πνεύμα του αγωνίσματος. Το πέναλτι shoot-out είναι η μαρτυρία πως το ποδόσφαιρο μερικές φορές δεν μπορεί να έχει βελούδινη έκβαση. Απλά τελειώνει εκεί.

τι σας έκανε άλλωστε αύριο πρωί να ξυπνήσετε στις πέντε για τον αγώνα Ρεάλ Μαδρίτης - Γιουβέντους εκείνο το καλοκαιρινό βράδυ της δεκαετίας του '90 όταν στο γήπεδο της Πάδοβας ο Ονέτι είχε αποκλείσει τους Ισπανούς; σίγουρα όχι η ιδέα πως μπορεί να γίνει άλλη μία παράταση τρεις μέρες μετά — εκείνες οι φορές που κλείδωνες την τηλεόραση επειδή ξέρατε πως από εκεί κι εμπρός το μόνο που υπήρχε ήταν πέναλτι... και μετά από πέντε γύρους ακόμα δεν είχε βγει νικητής τώρα που μου φέρνετε στο μυαλό το μαρτύριο των Εκτελέσεων στις κορυφαίες διοργανώσεις καταλαβαίνω πως η απορία σας είναι ανθρώπινη: "γιατί αλλιώς δεν μπορούμε ν' ανοίξουμε άλλον γύρο δωμάτιο παράτασης όταν μια ψυχή ακόμη κρέμεται πάνω από το γκολ;" — μα δεν αντιλαμβάνεστε πως εκείνες τις στιγμές μετά τα εκατόν είκοσι λεπτά δεν πρόκειται πια για αγώνα, είναι κατάρα η οποία πρέπει ν' ολοκληρωθεί μέσα στη βραδιά ή αλλιώς ο κόσμος αρχίζει ν' αντιλαμβάνεται πως δεν υπάρχει τελικός νικητής — κι αυτό είναι κάτι που ούτε η UEFA θέλει ούτε ο θεατής μπορεί ν' αντέξει συνυπολογίστε το γεγονός πως στις μεγάλες διοργανώσεις οι αγώνες έχουν προγραμματιστεί σα γαμήλια δεξίωση: η μπάλα σφυρίζεται στις είκοσι τρεις κορνίζες εκείνου του χειμώνα, όλα φτιαγμένα σα μουσείο ενός μοναδικού βράδυ — πώς λοιπόν θα εισέβαλαν ξαφνικά χιλιάδες φίλαθλοι στη σφαγή ενός δεύτερου χρόνου σ' ένα γήπεδο που έχει ήδη κλείσει; τι νόημα έχει να ξαναφέρεις παίκτες οι οποίοι έχουν αδειάσει κάθε σπιθαμή δύναμης πάνω στον αγωνιστικό χώρο; και αφήστε με να σας πω κάτι ακόμα πιο σκληρό: το πέναλτι shoot-out δεν είναι τυχαίο σύστημα — είναι η συνέπεια ενός γεγονότος που συνέβη πριν ακόμη οι ομάδες αγγίξουν την μπάλα. Γιατί; Επειδή οι κανόνες των μεγάλων διοργανώσεων επιμένουν πως μετά τις εκατόν είκοσι λεπτά αγώνα πρέπει ν' αποφασιστεί κάτι εκείνη ακριβώς τη νύχτα — όχι αύριο το πρωί όταν ο μέσος σκοτώνει το στόμα του ψεύδους στο γυμναστήριο λέγοντας πως εκείνος έκανε το καθήκον του. θα σας θυμίσω την ιστορία του θρυλικού τελικού Λιόνταν 2008: εκείνη η βραδιά στους οποίους οι συμπατριώτες σου είχαν αντιληφθεί πως η συμμετοχή τους στον τελικό μιας τόσο μεγαλειώδους διοργάνωσης ήταν μεγαλύτερη υπόθεση από οποιοδήποτε γκολ στην παράταση. Όταν ο τελευταίος γύρος των πέναλτι βγήκε εκτός βάθους εκείνος ο πρώην συμπαίκτης σου είχε μόλις χάσει το τελευταίο του σουτ — όχι επειδή ήταν τυχερός, αλλά επειδή η ψυχή είχε αδειάσει ακόμη και από το τελευταίο δεκάλεπτο του αγώνα. ο κανόνας είναι σαφές σα βόμβα: όταν η μπάλα μπει στο τέρμα στον τελευταίο γύρο των πέναλτι ή χτυπήσει τον οριζόντιο δοκάρι, ο αγώνας τελειώνει εκεί. Ακόμη κι αν οι ομάδες επιμείνουν ισόπαλες δεκαπέντε φορές ακόμα, η UEFA έχει αποφασίσει πως η τελική βεβαίωση πρέπει ν' ανακοινωθεί μέσα στη βραδιά εκείνη — όχι επειδή οι άνθρωποι είναι σκληροί, αλλά επειδή το ποδόσφαιρο στις μεγάλες διοργανώσεις δεν μπορεί ν' αναβληθεί σα ταινία δράσης του Σάββατου βράδυ. Με δυο λόγια: ο κανόνας λέει πως μετά το τέλος των εκατόν είκοσι λεπτών παιχνιδιού, όταν όλες οι δυνατότητες επίτευξης γκολ έχουν εξαντληθεί χωρίς αποτέλεσμα, η μόνη λύση γίνεται η εκτέλεση πέναλτι αμέσως εκείνη τη στιγμή — χωρίς δεύτερη παράταση, χωρίς μεταφορά του αγώνα στην επόμενη ημέρα, επειδή ο ίδιος ο χαρακτήρας της διοργάνωσης απαιτεί έναν νικητή μέσα στη νύχτα εκείνη.